Άρθρο μου στην εφημερία Ημερησία (10-10-15)

Το προσχέδιο του προϋπολογισμού για το 2016 αποτελεί τον πιο υφεσιακό και μη εναρμονισμένο με τις κυβερνητικές εξαγγελίες προϋπολογισμό μέχρι σήμερα, ενώ δεν προκύπτουν στοιχεία που μπορούν να προσδώσουν αισιοδοξία μεσο-μακροπρόθεσμα.

Η βασική επιχειρηματολογία συνίσταται στους περιορισμένους διαθέσιμους πόρους λόγω της ύφεσης που δημιουργήθηκε κατά το οκτάμηνο Ιανουαρίου – Αυγούστου, τονίζοντας, ωστόσο, ότι επιδιώκεται η αναδιανομή προς τους οικονομικά ασθενέστερους.

Αξίζει να σημειωθούν ορισμένα σημεία.

1. Διατυπώνεται με σαφήνεια ότι το 2014 έκλεισε με ανάπτυξη 0,8% κυρίως λόγω της αύξησης της ιδιωτικής κατανάλωσης και μείωση της ανεργίας κατά 1%.

2. Αποτυπώνεται ότι οι πολιτικές εξελίξεις του Ιανουαρίου και οι παρατεταμένες διαπραγματεύσεις οδήγησαν σε αύξηση της οικονομικής αβεβαιότητας, επιδείνωση της ρευστότητας των τραπεζών και επιβράδυνση της οικονομίας. Εκτιμάται ύφεση 2,3% το 2015 αντί για ανάπτυξη 2,9%. Οι προβλέψεις για το 2016 είναι πάλι αρνητικές με ύφεση 1,3%, ενώ οι εκτιμήσεις πριν από τον Ιανουάριο κατέγραφαν ανάπτυξη 3,6%! Συνολικά, στη διετία 2015-2016 χάνεται 10,1% του ΑΕΠ!

3. Προβλέπεται μείωση της επενδυτικής δραστηριότητας κατά 16,5% το τρέχον έτος, λόγω ύφεσης και κεφαλαιακών περιορισμών. Η επενδυτική δραστηριότητα αποτελεί τον κορμό για την επανεκκίνηση της ελληνικής οικονομίας, καθώς δημιουργούνται θέσεις απασχόλησης, ενισχύεται η κατανάλωση, βελτιώνονται τα κρατικά έσοδα κ.ο.κ. Η πρόβλεψη για το 2016 εκτιμά αύξηση 4,5% λόγω βελτιωμένης πιστωτικής ρευστότητας και αξιοποίησης των ευρωπαϊκών πόρων. Το τελευταίο μένει να αποδειχθεί ωστόσο λόγω της μέχρι σήμερα εμπειρίας.

4. Ο προϋπολογισμός δηλώνει την αύξηση των έμμεσων φόρων έναντι των άμεσων. Οι έμμεσοι φόροι πλήττουν κυρίως τα χαμηλότερα εισοδήματα, ενώ οι άμεσοι θεωρούνται πιο δίκαιοι. Συγκεκριμένα, ο προϋπολογισμός του 2015 προέβλεπε έσοδα από άμεσους και έμμεσους φόρους 43,5% και 50% αντίστοιχα. Η πρόβλεψη για την τελική διαμόρφωση του 2015 δίνει 40,8% για τους άμεσους και 51,5% για τους έμμεσους, ενώ το 2016 41,2% και 51,4% αντίστοιχα. Η επιβάρυνση των ασθενέστερων είναι μεγαλύτερη.

5. Η οριζόντια αύξηση των εισφορών για υγειονομική περίθαλψη σε μισθούς και κύριες και επικουρικές συντάξεις, δεν αποτελούν ένδειξη αναδιανομής υπέρ των ασθενέστερων – το αντίθετο.

6. Καταγράφεται υστέρηση στο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) 6,4 δισ. που είχε αρχικά προϋπολογιστεί για το 2015. Δεν καθίσταται σαφές ωστόσο γιατί υπάρχει αυτή η τεράστια καθυστέρηση. Οι δημόσιες επενδύσεις αποτελούν τον μοναδικό κινητήριο μοχλό της ελληνικής οικονομίας, καθώς η αβεβαιότητα έκαμψε τις ιδιωτικές επενδύσεις. Το ΠΔΕ αποτελείται κατά 5,7 δισ. από έργα συγχρηματοδοτούμενα από πόρους Ε.Ε., οι οποίοι ωστόσο, μέχρι σήμερα, λιμνάζουν! Η οριακή αύξηση 350 εκατ. το 2016 (6,75 δισ.), με εμπροσθοβαρή απορρόφηση πόρων του ΕΣΠΑ της νέας περιόδου, δεν επαρκεί για την κάλυψη των απωλειών.

7. Οι ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις της Γενικής Κυβέρνησης έχουν αυξηθεί σημαντικά φτάνοντας τα 5,74 δισ. τον Ιούλιο. Οι ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις σχετίζονται άμεσα με τη δυσπραγία στον ιδιωτικό τομέα.

8. Καταγράφεται αύξηση των απλήρωτων υποχρεώσεων των ασφαλιστικών ταμείων προς τρίτους λόγω της μη νομοθέτησης του νέου κανονιστικού πλαισίου με άμεσο αντίκτυπο την περαιτέρω συμπίεση της ιδιωτικής κατανάλωσης.

9. Ο ΕΝΦΙΑ διατηρείται με τις ίδιες αντικειμενικές αξίες και το 2016, επιβαρύνοντας περαιτέρω τα νοικοκυριά σε μια περίοδο παρατεταμένης ύφεσης.

Τα παραπάνω είναι μόνο ορισμένες από τις σκληρές πτυχές του προσωρινού προϋπολογισμού για το 2016, ο οποίος καταγράφει και την οικονομική πραγματικότητα για το 2015.

Επιπρόσθετα, το προσχέδιο συντάχθηκε με ευχολόγια. Όλες οι εκτιμήσεις βασίζονται στην εξυγίανση των τραπεζών, στη δημιουργία σύγχρονης δημόσιας διοίκησης, στην αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής, στον επανασχεδιασμό των αποκρατικοποιήσεων, στην εντατικοποίηση της απορρόφησης των κονδυλίων του ΠΔΕ, κ.τ.λ. Τι από τα παραπάνω, μπορεί να μας πείσει ότι θα υλοποιηθεί έγκαιρα και ορθά, ώστε να επιφέρει τα αναμενόμενα αποτελέσματα; Ίσως οι συμφωνηθείσες δράσεις του 3ου μνημονίου δεδομένου ότι οι δόσεις του προγράμματος θα αποδεσμεύονται με τους εφαρμοστικούς νόμους. Ωστόσο, η έλλειψη ρευστότητας, οι κεφαλαιακοί έλεγχοι, η μείωση του κοινωνικού κράτους, η αύξηση των φορολογικών βαρών, δεν αφήνει περιθώρια αισιοδοξίας. Το τελευταίο ενισχύεται ακόμη περισσότερο από την παντελή έλλειψη αναπτυξιακού οράματος και σαφούς παραγωγικού προσανατολισμού, τα οποία, σε συνδυασμό με τις μεγάλες καθυστερήσεις στην απορρόφηση κονδυλίων, αφήνουν μόνο μία γεύση στους Έλληνες: ύφεση και φοροκαταιγίδα!